η ώρα είναι.......

Blogger TemplatesMy Blogger TricksAll Blogger Tricks

Παρασκευή, 21 Ιουνίου 2013

Καλοκαιρινή γιορτή με άρωμα παράδοσης στο Νηπιαγωγείο μας


Μυστικά παλιά  κρυμμένα ........ μάθαμε πολλά και τα αποκαλύψαμε στην καλοκαιρινή γιορτή του Νηπιαγωγείου μας




  

                       


                          Όμορφες αξέχαστες , μοναδικές στιγμές

                      Ζωγραφίζουμε τις  τοιχογραφίες για το σκηνικό


                               Τα μαξιλάρια της γιαγιάς

                                      Οι προσκλήσεις  μας !!!

Το σκηνικό της γιορτής













 

 Όμορφες γωνιές της έκθεσης 
 "Μια φορά κι έναν καιρό τον παλιό καλό καιρό"




Σάββατο, 1 Ιουνίου 2013

Η αναβίωση του εθίμου του «Κλήδονα».



 

Ο ΚΛΗΔΟΝΑΣ ΣΤΟ 7ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

 



Τα αγόρια καλωσορίζουν τους καλεσμένους και παρουσιάζουν το έθιμο του Κλήδονα

 

Στην παλιά την Καστοριά μια μαμά καλούσε τις φίλες της που είχαν κορίτσια στην αυλή της,παραμονή της  γιορτής του Αη Γιάννη του καλοκαιρινού, για να γιορτάσουν τον Κλήδονα.

 Το κορίτσι του σπιτιού θα πάει με τις φίλες της στη βρύση να γεμίσει το γκιούμι με νερό.

                   Αφού γεμίσουν το γκιούμι με νερό, επιστρέφουν στο "σπίτι"

 Στο δρόμο δεν πρέπει να μιλήσουν σε κανένα, μήτε να γελάσουν.

 

 Μόλις φτάσουν στο σπίτι, ρίχνουν μέσα  στο νερό κάποιο κόσμημά τους. 

Μόλις ρίξουν όλες μέσα τα κοσμήματα, ρίχνουν πάνω στο γκιούμι ένα κόκκινο πανί,
 
  τραγουδάνε και χορεύουν.
Κλειδώνουμε τον Κλήδονα με του Αι Γιαννιού τη χάρη
και όποια είναι τυχερή .....να έρθει να το πάρει

 Στολίζουν ένα δεντράκι με φρούτα και λουλούδια της εποχής και τραγουδάνε: στολίζουμε τον Κλήδωνα με τ' Αγιαννιού τη χάρη κατ μαρί και καροφύλι απο πάνω απ' το γιοφύρι


Επόμενο βήμα είναι να ανοίξουν τον Κλήδονα , να βγάλουν από το νερό τα κοσμήματα και να δουν ποια θα παντρευτεί πρώτη...
 
Τραγουδάνε και χορεύουν ανοίγουμε τον Κλήδωνα με τ' ΑΓΙΑΝΝΙΟΥ ΤΗ ΧΑΡΗ.........
Στο τέλος τα κορίτσια κερνάνε, με τον παλιό τον τρόπο, γλυκό του κουταλιού τους καλεσμένους.

και χορεύουμε όλοι μαζί

 

Η προετοιμασία της γιορτής

Ετοιμάζουμε τις προσκλήσεις 
Γράφουμε τα λόγια 

  Η πρόσκλησή μας είναι έτοιμη

Ο Κλήδωνας

Η αναβίωση του εθίμου του «Κλήδονα».

Πρόκειται για ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και του οποίου η πρώτη γραπτή περιγραφή ανέρχεται στους βυζαντινούς χρόνους.
Ο «Κλήδονας» είναι μια λαϊκή μαντική διαδικασία, από τις πιο τελετουργικές όλων των παραδόσεων του τόπου μας, σύμφωνα με τον οποίο αποκαλύπτεται στις άγαμες κοπέλες η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.
Η ίδια η λέξη υπάρχει από την εποχή του Ομήρου, «κλήδων» ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος, και κατ' επέκταση το άκουσμα σιωνισμού ή προφητείας, ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής, στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.
Την παραμονή του Αη-Γιαννιού, οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια «Μαρία» (στη Θράκη ο ρόλος αυτός δίνεται στην ονομαζόμενη «Καλλινίτσα»), της οποίας και οι δύο γονείς είναι εν ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το «αμίλητο νερό».
Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή, τηρώντας απόλυτη σιωπή.
Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό αδειάζεται σε πήλινο -ως επί το πλείστον- δοχείο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο, το λεγόμενο ριζικάρι. Συνήθως, πρόκειται για κάποιο προσωπικό αντικείμενο, συχνά μάλιστα πολύτιμο.
Στη συνέχεια, το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα «κλειδώνεται» και τοποθετείται σε ανοιχτό χώρο.

«Κλειδώνουμε τον κλήδονα με τ' Αγιαννιού τη χάρη,
κι όποια 'χει καλό ριζικό να δώσει να τον πάρει».

Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων, για να «ξαστριστεί».
Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρα τους το μελλοντικό τους σύζυγο.
Την παραμονή της γιορτής των γενεθλίων του Αγίου Ιωάννη, εκτός από την τέλεση του κλήδονα, οι κάτοικοι του χωριού ανάβουν φωτιές, τις λεγόμενες «μπουμπούνες». Μια μεγάλη φωτιά στήνεται στην πλατεία του χωριού ή σ' ένα μέρος ανοιχτό, ώστε να φαίνεται από παντού.
Άλλες μικρότερες φωτιές ανάβουν σε όλους τους μαχαλάδες προσπαθώντας ο κάθε ένας να ανάψει την μεγαλύτερη φωτιά, πάνω από τις οποίες πηδάνε όλοι οι κάτοικοι του χωριού. Έλεγαν ότι αν πηδούσαν 3 φορές θα έφευγαν οι ψύλλοι και οι κοριοί.
Ανήμερα του Αϊ-Γιαννιού, αλλά πριν βγει ο ήλιος - ώστε να μην εξουδετερωθεί η μαγική επιρροή των άστρων-, η υδροφόρος νεαρή της προηγουμένης φέρνει μέσα στο σπίτι το αγγείο. Το μεσημέρι, ή το απόγευμα, συναθροίζονται πάλι οι ανύπανδρες κοπέλες.
Αυτήν τη φορά όμως στην ομήγυρη μπορούν να συμμετέχουν και παντρεμένες γυναίκες, συγγενείς και γείτονες και των δύο φύλων, καλεσμένοι για να παίξουν το ρόλο μαρτύρων της μαντικής διαδικασίας. Καθισμένη στο κέντρο της συντροφιάς, η «Μαρία» ανοίγει τον κλήδονα.

«Ανοίγουμε τον κλήδονα με τ' Αγιαννιού την χάρη,
και όποια έχει καλό ριζικό σήμερα ναν το πάρει».

Και ανασύρει ένα-ένα από το αγγείο τα αντικείμενα, που αντιστοιχούν στο «ριζικό» κάθε κοπέλας, απαγγέλλοντας ταυτόχρονα δίστιχα, είτε όπως τα θυμάται, είτε από συλλογή τραγουδιών ή ακόμη από ημεροδείκτες.
Το δίστιχο που αντιστοιχεί στο αντικείμενο της κάθε κοπέλας θεωρείται ότι προμηνύει το μέλλον της και σχολιάζεται από τους υπόλοιπους, που προτείνουν τη δική τους ερμηνεία σε σχέση με την ενδιαφερόμενη.
Προς το σούρουπο, όταν τελειώσει η μαντική διαδικασία, η κάθε κοπέλα γεμίζει το στόμα της με μια γουλιά αμίλητο νερό και στέκεται μπροστά σε ανοιχτό παράθυρο, έως ότου ακούσει το πρώτο ανδρικό όνομα. Λυτό πιστεύεται ότι θα είναι και το όνομα του άνδρα που θα παντρευτεί.
Μετά το τέλος όλης αυτής της διαδικασίας στήνεται μεγάλο γλέντι στο οποίο συμμετέχει όλο το χωριό.

Μερικά από τα δίστιχα...

Σαν μάθει ο σκύλος γράμματα
κι η γάτα να διαβάζει
,
Τότε και συ θα παντρευτείς
να κάνει ο κόσμος χάζι.


Τα φρύδια σου στενά-στενά
κασάπικα μαχαίρια
,
το ένα με σφάζει στην καρδιά
και τ' άλλο στα τζιγέρια.


Μαυριδερή και νόστιμη κοντούλα
και γεμάτη
,
απ' όλες τις γειτόνισσες
εσένα έχω στο μάτι.


Αγάπησα ένα μικρό-μικρό
και ντελικάτο
,
όταν γυρίσω να το δω
ρίχνει τα μάτια κάτω.


θα πάρεις άντρα όμορφο
με αετίσιο μάτι
,
Το ριζικό του κλήδονα
τον λέει......... ακαμάτη
.

Γαρύφαλλο τσαταλωτό

στου Βασιλιά το χέρι,

Τούρκοι - Ρωμιοί το μαρτυρούν

 πού'σαι δικό μου ταίρι.


Η μελέτη και η σύνταξη του παραπάνω εγγράφου έγινε από την Κα Άννα Βεζακιάδου.

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΛΕΞΗΣ «ΚΛΗΔΟΝΑΣ»
Η λέξη «ο κλήδονας» παράγεται από την αρχαία λέξη «η κληδών», η οποία αναφέρεται στον Παυσανία (Βοιωτικά), Όμηρο κ.α. Κληδών ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος, το μαντικό σημάδι και κατ’ επέκταση το άκουσμα του οιωνισμού ή προφητείας, ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.
Σύμφωνα με ορισμένους η λέξη «Κλήδωνας» προέρχεται από τη λέξη κλειδί που ανοίγει και κλείνει το κουτί τη τύχης, εξ ου και οι μαντινάδες:
Κλειδώνουμε τον κλήδονα μ’ ένα μικιό κλειδάκι
κι απόης τον αφήνουμε έξω στο φεγγαράκι
Κλειδώσετε τον κλήδονα με δόξα και με χάρη
Κι απού ‘χει μήλο κόκκινο ταχυτέρου (αύριο) να το πάρει
Ωστόσο η σωστή προέλευση της είναι από την αρχαία λέξη «κλήδων» (με ήτα) που στον Όμηρο σημαίνει μαντικό σημάδι, προφητεία. Άλλο οι λέξεις «κλειδί, κλειδώνω κ.α.» και άλλο οι λέξεις «κληδών, κλήδονας κ.α.» Απλώς και οι δυο ομάδες αυτές των λέξεων έχουν πρόγονο την αυτή ρίζα, την ρίζα «κλε-», πρβ και: «κλείθρον = αττικά κλήθρον», κλείς = ιωνικά κληίς. Παράβαλε επίσης ότι: Κλειώ – κλείζω = εγκωμιάζω (από το κλέος) και κληδών ή κλεηδών ή κληηδών (από το κλέος και άδω) κ.α. = φημί ή καλέω, διαλαλώ, εγκωμιάζω κ.α.. Παράγωγα: κληδονίζω = μαντευομαι, κληδόνισμα = σημείο, οιωνός κ.α.